poniedziałek, 25 lipca 2016

Herbaria w zbiorach Biblioteki Elbląskiej


Herbaria w zbiorach Biblioteki Elbląskiej to tytuł wystawy posterowej prezentującej zielniki ze zbiorów zabytkowych biblioteki, którą można oglądać w centrum elbląskiego Starego Miasta (między Katedrą św. Mikołaja a Ratuszem Staromiejskim). 

Koncepcję wystawy opracowała Ewa Chlebus. Księgi obfotografowała Joanna Sroka. Opracowanie graficzne wykonała Ada Ronżewska-Kotyńska.

Zapraszamy!

            
            W zbiorach Biblioteki Elbląskiej znajduje się kilkadziesiąt zabytkowych zielników, z których wiele jest bogato ilustrowanych. Część z nich prezentuje rośliny w kontekście ich zastosowania w medycynie, gospodarstwie domowym czy weterynarii, podczas gdy inne służą raczej systematyzacji wiedzy botanicznej. Unikatem w skali kraju jest najstarszy z zielników – Herbarius wydany w 1485 roku w oficynie Iohannesa Petriego w Passau. Na szczególną uwagę zasługuje również zredagowany w języku polskim Zielnik Szymona Syreniusza z 1613 roku.
            Zachowane w zbiorach Biblioteki Elbląskiej zielniki pozwalają prześledzić rozwój wiedzy o roślinach i ich systematyzacji, ale również zmiany w podejściu do ich przedstawiania. O ile drzeworytnicze ilustracje w najstarszych zielnikach są dość schematyczne i umowne, przedstawienia w kolejnych dziełach zmierzają w kierunku coraz większego realizmu, a nawet naturalizmu (ukazywanie uschniętych liści czy złamanych gałązek). Niemieckie herbaria już w pierwszej połowie XVI wieku osiągnęły bardzo wysoki poziom edytorski. Do najbardziej znanych należą Herbarium vivae eicones Otto Brunfelsa (1530), do którego ilustracje wykonał uczeń Dürera Hans Weiditz, a także Comentarii in sex libros Pedonii Dioscoridis Pietro Andrea Mattiolego z 1583 r. Niestety nie zachował się w zbiorach elbląskich egzemplarz  De historia stirpium Leonharta Fuchsa z 1542 roku, notowany w przedwojennym katalogu Biblioteki. Część ilustracji kolorowanych była ręcznie, jak w przypadku wspomnianego Herbariusa z 1485 roku, czy dzieła New Kreuterbuch Jacoba von Bergzabern zw. Tabernamontanusem z 1588 r.
            Już pod koniec XVI stulecia do ilustrowania zielników zaczęto wykorzystywać technikę miedziorytu, która pozwalała na dokładniejsze odwzorowanie detali budowy roślin. Szczyt popularności miedziorytniczych ilustracji przypada na wiek XVIII. Pod wpływem rozwoju badań mikroskopowych rośliny przedstawiane są  wraz z powiększonymi szczegółami ich budowy i przekrojami. Przykładem zielnika z kolorowanymi ręcznie ilustracjami miedziorytniczymi jest atlas Botanisches Bilderbuch für die Jugend und Freunde der Pflanzenkunde Friedricha Drevesa i Friedricha Gottloba Haynego wydany w latach 1794-1801, czy publikacja Einheimische Giftgewächse Welche Für Menschen Am Schädlichsten Sind Johanna Mayera z 1798.
            W XIX wieku do przedstawiania roślin zaczęto stosować technikę litografii. Zachowany w zbiorach Biblioteki Elbląskiej atlas botaniczny Plantæ medicinales oder Sammlung offizineller Pflanzen to pierwsze wydawnictwo botaniczne z ilustracjami wykonanymi w tej technice.
            Najciekawsze ilustrowane zielniki zachowane w zbiorach Biblioteki Elbąskiej można oglądać na stronie Elbląskiej Biblioteki Cyfrowej.

http://dlibra.bibliotekaelblaska.pl/dlibra

























piątek, 27 maja 2016

Herbarum vivae eicones

   W zbiorach Biblioteki Elbląskiej znajduje się co najmniej kilkanaście zabytkowych zielników. Są one niezwykle interesujące nie tylko ze względu na treść, ale przede wszystkim z uwagi na przepiękne ilustracje roślin. Osobiście najbardziej podoba mi się zielnik Otto Brunfelsa ze wspaniałymi drzeworytniczymi ilustracjami ucznia Dürera, Hansa Weiditza z Bazylei. 

      
Otto Brunfels, Herbarum vivae eicones, Strasburg: Ioannes Schott 1530-1536, sygn. Ob.6.III.918.


poniedziałek, 4 kwietnia 2016

Realizacje konserwatorskie praktykantek


Ostatnio niewiele było o konserwacji na naszym blogu, dlatego nadrabiamy zaległości. W kolejnych postach przedstawimy kilka realizacji studentek konserwacji, które w zeszłym roku odbyły praktyki w naszej pracowni. Dziś przedstawimy pracę Magdy - studentki IV roku Konserwacji Papieru i Skóry na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Magda pracom konserwatorskim poddała XVIII-wieczny druk Dissertatio juris publ. Pruthenici De Prussia nunquam et nulli tributaria (sygn. Pol.8.II.655).


środa, 23 marca 2016

Piękno dawnych ksiąg

Od poniedziałku (21 marca 2016) przed ratuszem staromiejskim w Elblągu oglądać można wystawę posterową "Piękno dawnych ksiąg". Wystawa prezentowana była krótko podczas inauguracji Europejskich Dni Dziedzictwa w 2015 roku. Serdecznie zapraszamy !!!


środa, 10 lutego 2016

Skóry marmoryzowane


Jedną z najpopularniejszych technik zdobienia opraw skórzanych w XVIII wieku była marmoryzacja. Technika ta polegała na uzyskiwaniu wzorów na skórze za pomocą tzw. wytraw, czyli roztworów pigmentów lub barwników. Stosowano w tym celu związki żelaza, miedzi, sodu. Wiele z nich miało negatywny wpływ na skórę - po latach widoczne są zniszczenia jej powierzchni - spękania, wykruszenia lica, łuski.


poniedziałek, 2 listopada 2015

Kongres IADA 2015

Kongres IADA (International Association of Book and Paper Conservators) organizowany jest co cztery lata i jest to jedno z najważniejszych spotkań konserwatorów papieru w Europie. W tym roku został zorganizowany w Berlinie w Staatsbibliothek zu Berlin. W konferencji trwającej pięć dni wzięło udział 480 osób z 30 krajów. W 70 referatach i prezentacjach posterowych poruszono tematykę konserwacji i badań zabytków na podłożu papierowym, książek i manuskryptów, przedstawiono relacje z międzynarodowych projektów i obecny stan badań nad sztuką konserwacji. Ponadto ostatniego dnia konferencji zorganizowano różnorodne wycieczki po pracowniach konserwacji berlińskich instytucji kultury. Program konferencji był bardzo napięty. Prelekcje odbywały się codziennie od 9:00 do 18:00.

wtorek, 27 października 2015

TARGI DZIEDZICTWO 2015

W dniach 7-9 października odbyła się kolejna edycja Targów Dziedzictwa. Targom towarzyszyła konferencja Ochrona zbiorów Bibliotecznych. Praktyczne realizacje prac konserwatorskich w bibliotekach polskich. Na zaproszenie Pani Ewy Potrzebnickiej, zastępcy dyrektora ds. ochrony i udostępniania zbiorów bibliotecznych w Bibliotece Narodowej przygotowałyśmy referat p.t. Konserwacja i zabezpieczanie zbioru starych druków Biblioteki Elbląskiej.